Kar Yükünün Güneş Panellerine ve Raylara Mekanik Etkisi
Taze karın yoğunluğu yaklaşık 100 kg/m³ iken, bekleyen, eriyip donan veya ıslak karın yoğunluğu 300 - 400 kg/m³'e kadar çıkar. 50 cm ıslak kar tabakası panel yüzeyine 2.000 N/m² (yaklaşık 200 kg/m²) basma yükü uygular. Bu yük doğrudan ray profillerinin Ix atalet eksenine biner.
TS 498 Standardına Göre Türkiye Kar Bölgeleri
Türkiye kar yükü açısından 4 ana coğrafi bölgeye ayrılır:
- I. Bölge (Ege, Akdeniz kıyıları): Kar yükü düşüktür (0.50 - 0.75 kN/m²)
- II. Bölge (İç Anadolu, Marmara): Orta kar yükü (0.75 - 1.10 kN/m²)
- III. Bölge (Karadeniz iç kesimleri, Doğu Anadolu geçiş): Yüksek kar yükü (1.10 - 1.50 kN/m²)
- IV. Bölge (Erzurum, Kars, Van, Hakkari, yüksek rakımlar): Çok yüksek kar yükü (1.50 - 2.50+ kN/m²)
III. ve IV. bölgelerde standart 40x40 raylar yerine mutlaka 45x60 mm ağır hizmet (SAL-R-HD) rayları kullanılmalıdır.
- I. Bölge (Ege, Akdeniz kıyıları): Kar yükü düşüktür (0.50 - 0.75 kN/m²)
- II. Bölge (İç Anadolu, Marmara): Orta kar yükü (0.75 - 1.10 kN/m²)
- III. Bölge (Karadeniz iç kesimleri, Doğu Anadolu geçiş): Yüksek kar yükü (1.10 - 1.50 kN/m²)
- IV. Bölge (Erzurum, Kars, Van, Hakkari, yüksek rakımlar): Çok yüksek kar yükü (1.50 - 2.50+ kN/m²)
III. ve IV. bölgelerde standart 40x40 raylar yerine mutlaka 45x60 mm ağır hizmet (SAL-R-HD) rayları kullanılmalıdır.
Çatı Eğiminin Kar Kaymasına (Snow Drift) Etkisi
Çatı eğimi 15°'nin altındaki sistemlerde kar panel üzerinde uzun süre birikir. 30° ve üzeri açılarda kar kütlesi aşağıya doğru kayar. Ancak kayan kar kütlesi alt sıra panellerin kenarında yığılarak lokal çökme kuvveti (kar seddi) oluşturabilir.
Kar Yükü Altında Kırılma ve Çökme Önlemleri
Ayak açıklığı 1.20 m'den 0.90 m'ye çekildiğinde rayın taşıma kapasitesi orantısal olarak %40'tan fazla artar. Ayrıca kiremit çatılarda kanca kalınlığı 5 mm'ye çıkarılmalı, trapez çatılarda ise trapez hadvesi yerine aşık üstü saplama (askı cıvatası) tercih edilmelidir.